Kars Kültürü ve Yaşamı | Hür Haber Ajansı

 

İndex

Kars Kültürü ve Yaşamı

01 Aralık 2014, Pazartesi 12:11:42 Kaydet Paylaş
Kars Kültürü ve Yaşamı

Haber

Yazı boyutu Azalt Arttır

Kars Kültürü ve Yaşamı

Kars Kültür Turizm İl Müdürü Hakan Doğanay, çevre ve doğanın yöre yaşam şartları ve etkisi ile ilgili tespitlerini paylaştı. Doğanay'ın  " Kars Kültürü ve Yaşamı " başlığı altında çevre ve doğanın yaşam şartlarına etkileriyle ilgili tespit ve görüşlerini şöyle bildirdi;

İnsan zihninin benzer coğrafyalarda benzer kültürel ürünleri ürettikleri tezinden hareketle yaşamı şekillendiren öğelerin başında yaşanılan mekânın özelliklerinin geldiğini belirtmek mümkündür. Bu kapsamda genelden özele ve Kars bağlamında coğrafya etkisini yaşamın hemen her noktasında farklı boyutlarıyla hissettirmektedir. Özellikle Kafkasların ve Sibirya’nın Anadolu, Mezopotamya, Avrupa ve Afrika’ya, Orta Asya’nın ise Anadolu ve Avrupa’ya ulaşan tarihi yolların kavşağında konuşlanması bu toplumların Kars’a tarih boyunca kültür ve yaşam zenginlikleri aşılanmasına sebep olmuştur.

Bölgenin sahip olduğu coğrafi konumundan, şehrin çetin mücadelelere sahne olmasına, sık sık farklı toplumlara ev sahipliği yapmasından farklı medeniyetlerin yaşam süreçlerine tanıklık etmesine kadar uzun bir döngüyle beslenen yaşamsal ve kültürel değerler zaman içerisinde insanların yaşam felsefeleri haline gelebilmeyi de başarabilmiştir.

Özellikle insanların yaşamsal biçimleri ve ihtiyaçları ile alakalı olarak şekillenen kültürel objeler Kars ve çevresindeki yerleşim birimlerinde de fiziksel ihtiyaçların ve yaşamsal ritüellerin tarzı ile alakalı olarak şekillendiği görülmektedir. Özellikle tarıma elverişli olmasına rağmen mevsimsel aksaklıkların çevreye yapmış olduğu haksız rekabet tarım arazilerinin etkin ve verimli kullanılmasına imkân tanımamaktadır. Buna rağmen bitki florası olarak önemli ekolojik sistemlerden sayılan plato ve dağ çayırlarına ev sahipliği yapan şehirde bu alanlarında 1250’ye yakın tohumlu bitki doğal olarak yetişmekte ve bu bitkilerden 100’den fazlası da dünyada başka hiçbir yerde yetişmeyen nadir bitki türlerinden oluşmaktadır.

Hayvancılığın bu denli elverişli arazilerde yapılması üretilen ürünlerin doğal, kaliteli ve bir o kadar da lezzetli olması yemek kültürünün et ve et ürünleri üzerinden yoğunlaşmasın da olanak tanımıştır. Yaz döneminde hayvanların daha iyi beslenmesi için yaylalara çıkılması, ahır hayvancılığında ise hayvanlara gün içinde gerek süt sağımı gerekse bakım ve temizlikleri için oldukça uzun bir zaman diliminin ayrılması hamur ve hamur işleri olarak adlandırılan yemek ve tatlıların tüketim sıklığının da azalmasına yol açtığı söylenebilir.

İnsanlığın yaşamsal ve kültürel olarak şekillendirdiği bir diğer obje ise yaşam alanları ve barınma meskenleri olarak adlandırılabilir. Özellikle göç toplumlarında ve toplayıcılık ile yaşamlarını idame ettiren kavimlerde çadır, oba, yayla düzeninin olması yerleşik toplumlarda ise bölgenin iklimsel şartları ve yaşamsal ürünlerin temin edilmesi ile alakalı olarak şekillendiği görülmektedir. Bu anlamda Kars çevresindeki yerleşim birimleri incelendiğinde toprak damlı evlerin çokluğu ve bu evlerin yanı başında bulunan ahırların olması Kars toplumunun yaşamsal ve iklimsel bir barınma sistemi geliştirildiğinin göstergesi olarak kabul edilebilir.

İstenilen düzeyde kentleşmenin sağlanamaması ile gelen teknik donanım eksikliği ister istemez ilkel hayvancılığın sürdürülmesine yol açmış bu durum da bireysel ve toplumsal anlamda gerek sosyal kabul görmüşlük gerekse yasam standardında büyük değişimler açısından aksamalara yol açmıştır. İlkel hayvancılık sistemi ve iş alanlarının özellikle kol gücüne dayalı bir yapı teşkil etmesi kadınların yaşam standartlarının zorlaşmasına ve eğitim standartlarının anne-çocuk bağlamında yıllarca gelişmesine engel olmuştur.

Belirtilen unsurlar dışındaki bu tür durumlara sebep olan birçok etken olsa da son yıllarda küçükbaş hayvancılık yerini büyükbaş hayvancılığa bırakmasıyla toplumsal yapıda bazı değişimler meydana gelmiş ancak bu değişimin her boyutta izlenebildiği yaşamsal bir çerçeve oluşturulamamıştır. Ekonomik olarak hayvansal bir jenerasyonun farklılaşması deri sanayinin ve çeşitli iş kollarının büyük bir darbe almasına yol açmış bu durum da sosyal alanda çok daha farklı kayıpları beraberinde getirmiştir.

Küçük ya da basit bir durum gibi görülmekle beraber değişimin arka planı çok daha kompleks bir yapıya sahiptir. Bu değişim ergenlik dönemine erişmemiş çocukların ve genç kızların, doğum, evlilik, ölüm, gibi geçiş törenlerine ait pratiklerin ve ritüellerin yani sıra toplumsal ve bireysel unsurlara ilişkin çeşitli bilgileri edindikleri en önemli kültür aktarım ortamlarının kaybolmasına neden olmaktadır.

Uygun tarihte hayvanların yünlerinin kesilmesi (kırkılması), bu yünlerin yıkanması, kurutulması, dövülmesi, ip haline getirilmesi, boya malzemelerinin toplanması, iplerin kazanlarda istenen renklerde kaynatılması gibi birçok pratiğin kaybolması seklinde ele alınmalıdır. Toplumsal iş bölümünün ve kültür ediniminin önemli öğelerinden birini oluşturan dokumacılığın ortadan kalkması, paralel olarak dokuma eyleminde kullanılan eşya/nesneler ve bu nesnelere bağlı sözcük dağarcığını da tamamen ortadan kaldırmıştır. Bu değişimin temelinde modernizmin etkisi olmakla birlikte diğer bir yaklaşımla bireyin doğayla olan mücadelesinde çeşitli açılardan bireyin doğa karşısındaki başarısını ve galibiyetini görmek mümkündür.

Ayrıca yerleşik halkın eğitim, iş, kendini geliştirebilme gibi etmenlerle girdiği göç macerası zaman içerisinde yaşamsal ve kültürel anlamda çeşitli değerlerin aşınmasına ve birçok yörede değer verilen önemli gün ve adetlerin tükenmesine de zemin hazırlamıştır. Özellikle son nesillerle beraber unutulmaya yüz tutan Nevruzu, Hıdrellez’i, Bağ Bozumu, koç katımı, yağmur duası, yaylacılığı, otçu göçü gibi gün ve ritüeller bu anlamda önemli sayılan yaşamsal ve kültürel değerlerden yalnızca birkaç tanesidir.

Kültürel ve yaşamsal zenginliklerin bir diğer eklentisi olarak da halk oyunlarındaki çeşitlilikler göze çarpmaktadır. Yörenin farklı toplumların geçiş güzergâhında yer alması, halkın temel yaşam biçimleri, savaş tecrübeleri, inanışları ve coğrafik etmenlerin etkisiyle şekillenen halk oyunları şehirde oldukça çeşitlilik göstermektedir. Kafkas halk dansları, ata barı, yallı, tavuk barı, köse gelin, arı oyunu, halay, Enzeli, Karabağ, Lezlû, Şeyh Şamil, Terekeme, Askaranî, Azerbaycan, Beş Açılan, Uzundere, Kaşengi, Mirzanî, Köroğlu, Koçeri, Naz barı. Yöre oyunlarından sadece birkaç tanesidir.




Bu Haberin Manşeti :

Kars Kültürü ve Yaşamı
Bugün Atılan Manşetleri Görmek İçin TIKLAYINIZ


Okunma : 1118
Servisler » iPhoneMobilHaber SMSGörüntülü HaberFacebookTwitterSitene Ekle

Diğer Haberler